Doğrudan işçi sınıfını hedefine almış olan 12 Eylül darbecilerinin ve darbenin felsefesini devam ettiren siyasi iktidarlar, işçi-işveren ilişkilerindeki orta oyununu sürdürmüşlerdir. DİSK’i kapatan ve toplu pazarlık sistemini askıya alan darbe rejimi, sendikaların örgütlenmesini engelleyen ve diğer faaliyetlerini sınırlandırarak, sendikaları bürokratik bir yapı içine hapseden yasalar çıkartmıştır. Bu yasalarla antidemokratik bir uygulama olan, iş kolunda, yüzde 10 barajı getirilmiştir. Darbe sürecinde ve sonrasında sendikalara yönelen baskılar ve emek piyasalarının esnekleşmesi gibi nedenlerle birçok iş kolunda sendika üye sayıları yüzde 10 barajının altında kalmıştır. Hükümetler, antidemokratik düzenlemeler nedeniyle, toplu pazarlık sisteminin bütünüyle işlevsiz hale gelmesinin uluslararası alanda eleştiri alacağını da düşünerek, sendikaları sürekli yetki baskısı altında tutacak bir uygulamaya yönelmişlerdir.

Bakanlıkta bulunan üye kayıt fişleri yenilenmemiş ve böylece barajı aşamayan birçok sendika yetkili sayılarak toplu iş sözleşmesi yapabilmelerine olanak sağlanmıştır.

2821 ve 2822 sayılı Yasaların çıkartıldığı 1983’ten bu yana oynanan bu orta oyununa sendikalar da “Nasıl olsa toplu iş sözleşmelerini gerçekleştirebiliyoruz” diyerek ortak olmuşlar ve yüzde 10 garabetine karşı çıkmamışlardır. İşveren ve devlet ise iş kolunda yetki barajını, özellikle 1992’de yeniden faaliyetlerine başlayan DİSK’e bağlı sendikaların tepesinde Demokles’in kılıcı gibi sallandırmıştır. KİT’lerde örgütlenmiş olan ve yetki için barajı sorun olarak görmeyen birçok Türk-İş üyesi sendika da özelleştirmeler sonrasında önemli ölçüde üye kaybetmiş ve yetki sorunu yaşamaya başlamışlardır.

Yüzde 5 Yüzde 60 gibi gösterildi

Çalışma Bakanlığının yayınladığı son istatistiklere göre (2009 temmuz) Türkiye’de sendika üye sayısı 3 milyon 232 bin 679’dur. Oysa Bakanlığın yine son istatistiklerine göre (toplu iş sözleşmeleri iki yılda bir yapıldığı için 2008 ve 2009 yılları toplamında) toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçi sayısı sadece 767 bin 582 kişidir ki bu kayıtlardaki sendika üye sayısının dörtte birinden bile azdır. Bakanlık kayıtlarına göre Türkiye’de sigortalı çalışan emekçilerin yüzde 59.88’si sendikalıdır. Sigortalı emekçilerden de toplu iş sözleşmesinden yararlananların oranı ise sadece yüzde 14.2’dir. TÜİK’in ocak 2012’de açıkladığı ücretli ve yevmiyeli çalışan emekçilerin ise toplu iş sözleşmesinden yararlanma oranı yüzde 5 olarak hesaplanmaktadır. Yani yaklaşık 30 yıldır oynan oyun yüzde 5’ler civarındaki sendikal örgütlenme oranını yüzde 60’lar civarında gösterecek kadar büyüktür. Ve bu oyuna sendikalar da dahil olmak üzere kimse ses çıkartmamış, kabullenmiştir.

AKP Hükümeti daha önce birçok kez olduğu gibi yanlış işleyen bir yapıyı düzeltme iddiasıyla sendikalar yasasına da el atmıştır. 12 Eylül darbe ürünü olan sendika yasaları her yönüyle antidemokratik bir içeriğe sahiptir. Bu nedenle sendika yasalarının antidemokratik olduğu gerekçesiyle değiştirmeye niyetlenilmesi karşı çıkılacak bir girişim değildir. İşte bu durumu son derece iyi değerlendiren AKP, fazlaca bir tepkiyle karşılaşmadan Toplu İş İlişkileri adını verdiği yasa taslağını TBMM gündemine getirmiştir.

Sendikalar yetki kaybedecek

Diğer taraftan yukarıda da sözünü ettiğimiz yetki barajı uygulaması yüzde 10’dan yüzde 3’e düşürülmüş olmakla birlikte varlığını korumuştur. Çalışma Bakanlığı, yetki tespitinde 30 yıldan bu yana esas alınan -gerçek dışı- kayıtları 1 Şubat 2012’den geçerli olmak üzere yenileyecektir. Yani gerçek sendika üye sayıları üzerinden tespit yapılacaktır. Bu da barajın yüzde 3’e düşmesine rağmen çok sayıda sendikanın toplu iş sözleşmesi yetkisini kaybetmesi anlamına gelmektedir.

Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarısı’nda yer alan birçok düzenleme 2008 yılından bu yana çeşitli adlar altında hazırlanan tasarı veya taslaklarla gündeme gelmiştir. Genellikle iş kolu barajının binde 5 düzeyinde belirlendiği bu yasa çalışmalarına karşı sendikalardan önemli bir tepki gelmemiştir. İçinde bulunduğumuz hafta içinde TBMM’ye gelen Tasarı’ya karşı tepkiler ise büyük ölçüde barajın yüzde 3 olarak belirlenmesinden kaynaklanmıştır. Birçok sendikayı toplu iş sözleşmesinin tarafı olmaktan mahrum bırakan bu düzenleme sendikal hak ve özgürlükler ile toplusözleşme ve toplu pazarlık hakkına bütünüyle aykırıdır. Dolayısıyla sendikaların bu konudaki tepkileri de son derece doğaldır. Ancak yasa taslağında karşı çıkılması gereken (Grev yasakları, işçi ile sendika arasındaki bağın e-devlet üzerinden kurulması gibi) yetki barajından çok daha vahim maddeler mevcuttur.

Tepki bir avuç sendika yöneticisinden

Ayrıca Ulusal İstihdam Stratejisi adı altında getirilen esneklik uygulamaları (bölgesel asgari ücret, özel istihdam büroları, evden çalışma vs.) sendikal örgütlenmeyi tamamen baltalayacak niteliktedir.

Ama anlaşılmaz bir biçimde baraj konusu ortaya çıkana kadar sendikalardan bu tür düzenlemelere karşı dişe dokunur bir tepki ortaya çıkmamıştır.

Sendikaların kısmen yetki barajı konusunda gösterdikleri tepkiyi bir tarafa bırakırsak sendikalı ve sendikasız emekçi kesimlerin de getirilen düzenlemeler karşısında herhangi bir tavır ortaya koymadıkları görülmektedir. Emekçilerin yaklaşık yüzde 95’ini oluşturan sendikasızların tepkisizliğini anlamak mümkündür.

Zira büyük bölümünü işsiz ve güvencesiz emekçiler ile beyaz yakalıların oluşturduğu bu kesim, sendikaların kendilerine yönelik ilgisizliğinden de kaynaklı olarak örgütlenme hakkından mahrum kalmıştır ve içlerinde sendika(cı)lara tepkiyle yaklaşanların oranı hiç de az değildir. Toplusözleşmelerden yararlanabilen sendikalı yüzde 5’in önemli bir kısmı ise bürokratik yapıları nedeniyle sendikalara yabancılaşmış durumdadır. Bu işçi kesiminin önemli bir bölümü için sendikasının yetki kaybetmesi, kendisinin başka bir sendikanın üyesi haline gelmesi çok da önemsenecek bir durum değildir.

Bu nedenle de getirilmek istenen düzenlemelere karşı tepkiler sadece bir avuç sendika yöneticisiyle sınırlı kalmaktadır.

Grev yasaklarına devam

Emekçilerin kazanımlarını ortadan kaldırmaya yönelik diğer tüm yasalar (örneğin 4857 sayılı İş Kanunu, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu, 5510 sayılı SSGSS vd.) gibi Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarısı’nın da gerekçesi uluslararası normlara uyumdur.

Bu çerçevede özellikle ILO sözleşmeleri ve AB normlarına uyumlu bir yasa hazırlandığı iddia edilmektedir. Oysa bu yasa taslağı Türkiye’de sendikaların örgütlenmesini ve faaliyetlerini düzenleyen daha önceki yasalardan hiç de farklı değildir. 1947 tarihli 5018 sayılı Sendikalar Kanunu, 1963 tarihli 274 ve 275 sayılı Yasalar ve 1983 tarihli 2821 ve 2822 sayılı Yasalar gibi Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarısı da işçi sınıfı hareketini sınırlamayı ve denetim altına almayı amaçlamaktadır.

Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarısı’na maddeler itibariyle bakıldığında yabancı işçilerin sendika kurucusu ve üyesi olabilmesi, noter şartının kaldırılması, üyelik yaşının düşürülmesi gibi mevcut yasalara göre olumlu sayılabilecek birkaç düzenleme olduğu görülmektedir.

Ancak toplu iş sözleşmesinin olmazsa olmaz unsuru olan grev yasakları ve grev uygulamalarını engelleyen birçok düzenleme korunmuştur. Noter şartı yerine, üyelik işlemlerinin e-devlet üzerinden yapılması koşulu getirilmiştir. Bu, sendikal örgütlenmenin tamamen devlet üzerinden yürütülmesi anlamına gelir ki örgütlenme özgürlüğü ile doğrudan çelişen bir uygulamadır.

Milyonlarca örgütsüz işçi örgütlenmeli

Sendikalar eğer işçi sınıfının mücadele örgütüyse şunu hatırlatmak gerekir ki sınıf mücadelesi sadece yasal mevzuat içerisine sıkıştırılmış toplusözleşmelerle yapıl(a)maz.

Hatta tarihsel sürece bakıldığında toplu iş sözleşmesiyle sınırlı ücret sendikacılığının sınıf mücadelesine yarardan çok zarar getirdiği de söylenebilir.

AKP, burjuvaziyi temsil eden tüm iktidarlar gibi işçi sınıfı hareketini sınırlandıracak ve denetim altına alacak bir düzenleme getirmektedir. Sendikalar getirilmekte olan yasal düzenlemelere karşı toplu pazarlık yetkisini kaybetme telaşına düşmek yerine örgütsüz olan milyonlarca emekçiyi örgütleme çabası içerisine girmelidir.

Bunun için de her şeyden önce sendika(cı)ların emekçilerle aralarına bir duvar gibi örülmüş olan bürokratik yapılarından kurtulmaları gerekir.

Kaynak : Evrensel – 4 Şubat 2012

Related posts:

1. On iki yıllık Bolivarcı Devrim üzerine bir değerlendirme /Gregory Wilpert
2. Örgütlenme, toplu sözleşme ve grev yine özgür değil / Ergün İşeri
3. Sarı toplu sözleşme yasası / Aziz Çelik

Ben çocuğumun dindar ve muhafazakâr yetişmesini istemiyorsam ne yapacağım? Siz okullarda dindar ve muhafazakâr bir nesil yetiştirecekseniz, benim çocuğum ne olacak? Torna tezgâhından çıkmış gibi tek tip kafalar yetiştirmeye dönük eğitim düzeniyle demokrasinin gözettiği farklılıklar, renkler hiç bağdaşabilir mi?”…

Bunları yazmak için geç oldu, ama varsın geç olsun, güç olmasın da…

Gençlik, yani 15-24 yaş grubu, Türkiye’nin en sorunlu, gelecekle ilgili en çok kaygıları, korkuları olan varlığı…Nüfusun yaklaşık yüzde 16’sını oluşturan 15-24 yaş grubundaki gençlerin, her şeyden önce eğitim yaşları bunlar. Eğitim hakkını kullanabiliyor mu gençler? Ne kadarı?

Kaynak:TÜİK,Hanehalkı İşgücü veri tabanı

TÜİK’in Hanehalkı işgücü verilerine göre, 15 yaş üstündekilerden eğitimde olanlar, 4 milyon 394 bin. Yani 11,5 milyon gencin ancak yüzde 38’i lise, üniversite eğitimine devam ediyor. Bu oran neyi ifade ediyor ? Tabi ki parlak bir tabloyu değil. Bizde ortaöğretim ve daha üst düzeyde eğitim alanların oranı yüzde 30 iken, bu oran OECD ve AB-19 ülkelerinde ortalama yüzde 72…Farkı görebiliyor musunuz?

Ya geri kalan yüzde 62? Yani 7 milyonu aşkın genç ,eğitimde olması gerekirken nerede? Gençlerin yüzde 32’si ya da her 3 gençten yaklaşık 1’i, eğitimini tamamlayamadan işgücü pazarına çıkmış ve çalışıyor durumda. Bu, 3,7 milyon gencin istihdamda olması demek.

Çalışan gençliğin sorunları başlı başına bir tartışma konusu. Yeterli eğitim alamadan, en fazla ilköğrenim diplomasıyla ekmeğini kazanmaya çıkan, çoğu inşaat, hizmet(yeme-içme,AVM hizmeti), konfeksiyon, gıda gibi düşük ücretli, güvencesiz işyerlerinde, günde en az 12 saat, yasal haklarından mahrum olarak çalıştırılan genç emekçiler, sigortasız, sendikasız yoğun bir emek sömürüsü altındalar.

***

Eğitimde olmak yerine çalışmak zorunda kalmış ve çalışan gençliğin yanında iş arayan 15-24 yaş grubundaki resmi işsiz ise 800 bine yaklaşıyor. 2011 Ekim ayında işsiz görünen 2,4 milyon resmi işsizin üçte birini iş arayan bu gençler oluşturuyor.

Genç işsizlik, işgücü piyasasına çıkan genç nüfusun yüzde 18’ine yakın, tarım dışı bakarsak oran yüzde 21,4’e kadar çıkıyor.

Bunların dışında bir genç grubu var ki bunlar ne eğitimdeler, ne işsizler, ne de iş arıyorlar. Genç nüfusun yüzde 23’ünü oluşturan bu 2,6 milyon genç, evlerde, kahvelerde, sokakta…Ne işi var, ne de okulu…Tamamen ailesinin, başkalarının eline bakıyor. Bunların bir kısmı ilköğrenim sonrası okumalarına izin verilmeyen, çalışmalarına da izin verilmeyen , evlere tıkılan genç kızlar.

Devletin görevi, eğitim hakkını kullanamayan 7 milyonu aşkın gence, eğitim imkanları sağlamak. Neden zorunlu eğitim 8 yıldan 12 yıla çıkarılmıyor? Çünkü bu, bütçedeki eğitim harcamalarının artırılması demek ve neoliberal AKP’lilerin işine gelmeyen, kulak arkası ettikleri bir mesele.

Eğitimin fiziki yapısını sağlamak da yetmiyor; laik,demokratik, sorgulayan bir eğitim programıdır ihtiyaç. Bunu sağlayacak bir eğitmen kadrosunu yetiştirmektir ihtiyaç. Bunları yapmak varken, “dindar gençlik” yetiştirmeyi hedef olarak bellemek neye hizmet eder? Tabii ki, gençliği bağnaz, itaatkar, sorgulamayan sürüler yapmaya. Bunun peşindeler…

Kaynak : Mustafasonmez.net – 4 Şubat 2012

Related posts:

1. İçe Kapanma Arttıkça İşsizlik Düşmüş Görünüyor /Mustafa Sönmez
2. “Torba”da Esnek Kazıklar… / Mustafa Sönmez
3. Umutsuz İşsizde Artış, İşsizliği Kamufle Ediyor… /Mustafa Sönmez

Bu soya arasında bir de ilkokul kalmıştı. 83 öğrencisi vardı. Onu da ilaçladılar. İçinde öğrenciler ve öğretmenler varken. Önemsiz bir ayrıntıydı. Öğrencilerin çoğu İndiandı. Çevredeki küçük çiftçilerin çocuklarıydı. İlaçtan gözleri kan çanağına döndü. Boğazlarına derinden gelen bir öksürük yerleşti. Movimento Campesinos Santioga- MOCASE- buna karşı, bütün herkesle konuşmaya başladı.Zaten yaklaşık 20 bin ailelik bir hareketti. Çoğu kendi üyeleriydi.

Köylülerin ağaçları kenarından kurumaya başlamıştı. Hayvanları, 10-20 keçi birkaç inek, tavuklar filan güçlerine göre sırayla ölüyorlardı. Bir uçtan bir uca giderken kamyonetle soya tarlalarının üzerinden geçiyorduk. Mümkün olduğunca çok soya çiğniyorduk. Bir köylünün kurumuş ağaç yapraklarını, öksüren çocuklarını ve ölen hayvanlarını görüp, imza topluyorduk. Sonra toprak ağalarının ve dünyanın en büyük toprak ağaları Monsanto, Cargil’in soyalarını çiğnemeye özen göstererek etrafı kuşatılmış, bir başka köylüye doğru yola çıkıyorduk. Tepemizde ilaç uçakları uçuyordu. Devasa traktörler arkalarına takılmış, kendilerinin beş katı büyüklüğünde borulardan ilaçlar püskürtüyordu. Zararlı böcekler, zararlı otları öldürüyor, yok ediyor , verimi artırıyorlardı. Bunlarla birlikte yararlı böcekleri, yararlı otları ve toprağı öldürüyorlardı. İndianların ve küçük çiftçilerin ağaçlarını, hayvanlarını, çocuklarını ve kendilerini de…

Mocase büyük bir yürüyüş düzenledi. Kullanılmayan istasyondan Cargil deposuna doğru. Daha önce bir kaç kez yakmıştı da. Daha etkili bir yöntemdi. Büyük toprak sahipleri de hazırlıklıydı. Brezilya dan ucuz katil getirmişlerdi.Ama bu işten iyi para alacaklardı. Elli dolar ya da yüz dolar kazanabilirlerdi. Katiller ateş açtılar. Bir kişi öldü.

Arjantin devlet başkanı Chiristina devreye girdi. Katiller ve sorulacak hesaplardan söz edildi. Hatta yakalananlar da oldu. Soyaların uçaklardan ilaçlanması bir kaç gün durdu. Sonra ülke ekonomisinden söz edilmeye başlandı. Haklıydılar. Soya dan mesela yağ yapılacaktı ve bundan da kanser. Ayrıca otomobillere yeni benzin üretilecekti. Otomobiller biraz daha doyacak, insanlar daha aç kalacaktı. Dünya da ekilecek bütün araziler benzin için GDO’lu soya, kanola ya da mısır ekilse ve bundan otomobillerde yakıt olarak kullanılsın diye etanol elde edilse bile sadece ihtiyacın 10 da biri karşılanabiliyordu. Yani bütün bu topraklardan beslenenler de ölecekti. Ama önemli değildi. Nasıl olsa hepimiz ölecektik. Bir katil devlet kurşunundan, kanserlerinden, uçaklardan atılan bombalardan ya da tarım ilaçlarından. Varlığımız varlıklarına armağandı zaten.

Siz hâlâ ekolojik mücadelenin uysal birkaç yürüyüş ile, üzerimizde pijamalarla internetten atılan imzalarla ya da facebook sayfalarıyla sürdürülebileceğin mi sanıyorsunuz?

Bu ölüm medeniyetinin arasından geriye insanlık kalmayacak ve sanırım bunu da hak ediyoruz.

Kaynak : Özgür Gündem – 3 Şubat 2012

Related posts:

1. Gever komünleri / Metin Yeğin
2. Kırklar Dağı / Metin Yeğin
3. Ekoloji ve demokrasi /Metin Yeğin

Tarımda dış ticaretin görünümü nasıl?

Tarımda dış ticaretin durumu biraz karışık. Tarım ihracatı konusunda rakamlar havada uçuşuyor. Tarım ihracatını 17 milyar dolar olarak açıklayan da var, 5 milyar dolar açıklayan da.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre, Türkiye’nin tarım ihracatı 5.1 milyar dolar. Balıkçılık ihracatı ise 186 milyon dolar. Buna karşılık tarım ithalatı 8.8 milyar dolar. Balıkçılık ithalatı ise 48 milyon dolar. Geçen yıl tarım ihracatı yüzde 4.8 artarken ithalat yüzde 37.8 oranında artış gösterdi. İthalattaki bu yüksek artışın temel nedenlerinden birisi kasaplık, besilik canlı hayvan ve karkas et ithalatıdır.

Ekonomik faaliyetlere göre Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı bu veriler, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin verileri ile birbirini tutmuyor.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın verileri gerçekten kafa karıştırıcı. Bakanlığın internet sayfasında ihracatla ilgili iki farklı rakam var. Bakanlığın resmi internet sayfasında “Tarım Ürünleri Dış Ticareti” rakamları düzenli olarak güncelleniyor. Bakanlığın sayfasında “2011 Yılı Ocak-Aralık Dönemi Tarım Ürünleri Dış Ticareti” başlığı altında aynen şu bilgiye yer veriliyor: “Tarım ürünleri ihracatımızın % 93’ünden fazlasını, ithalatımızın da % 57’sini oluşturan gıda maddelerinde, 2010 yılı Ocak-Aralık döneminde ihracatımız 11 Milyar 868 Milyon Dolar olarak gerçekleşmiş olup, 2011 yılı aynı döneminde gıda maddeleri ihracatı %19,8 artarak 14 Milyar 214 Milyon Dolara yükselmiştir.”

Başlıkta “dış ticaret” denilmesine rağmen Bakanlık hiçbir zaman ithalat rakamlarını vermiyor. Sadece ihracat rakamlarını yayınlıyor. Oysa dış ticaret ihracat ve ithalatı kapsıyor.

Bakanlığın internet sayfasının manşetinde ise “Tarımsal ürün ihracatı 17 milyar dolar” başlığıyla bir haber var. Habere göre, özel bir firmanın temel atma töreninde konuşan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehmet Mehdi Eker, Türkiye’nin geçen yıl 17 milyar dolar civarında tarım ürünleri ihracatı gerçekleştirdiğini söylüyor. Haberin devamı ise şöyle:

Geçen yıl tarım ürünü ihracatının toplam ihracat içerisinde oranının biraz yükseltildiğini ve yüzde 12-13′ler seviyelerine çıktığını vurgulayan Bakan Eker, ”Bu da 17 milyar dolar civarında. Yani Türkiye, 74 milyon insanını besliyor. Bu ülkeye yaklaşık 30 milyon da turist geliyor. Onlar da besleniyor. Üstüne de Türkiye 17 milyar dolarlık gıda maddesi ihraç ediyor” diye konuştu.

Bakanlığın resmi internet sitesinde yan yana iki haber. Birisinde tarım ihracatı 14 milyar 214 milyon dolar deniliyor, diğerinde 17 milyar dolar. Hangisi doğru?

Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre ise, Türkiye’nin 2011 tarım ihracatı 17 milyar 887 milyon dolar oldu.

Tarıma ilişkin bir çok veride olduğu gibi dış ticaret konusunda da veriler ne yazık ki güvenilir değil. Bakanlığın kendi internet sayfasında bile iki farklı rakam yer alabiliyorsa gerisini siz düşünün.

Elbette farklı hesaplama yöntemleri var. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına(USSS-Rev.3) göre dış ticaret verileri hesaplandığında ayrı bir tablo ortaya çıkıyor. Standart Uluslar arası Ticaret Sınıflaması (SITC-Rev.3)na göre hesaplandığında ise farklı bir tablo ortaya çıkıyor.

Gerçek o ki, herkes işine geldiği tabloyu kullanıyor. Bakanlık ihracat rakamlarını açıklıyor ama ithalat rakamlarını ağzına almıyor.

Net bilgiler olmadığı için her zaman kabaca hesaplamalar yapılıyor. Kabaca bir hesap yapıldığında Türkiye’nin tarım ürünleri ithalatında öne çıkan kalemler var. İlk sırada yaklaşık 3 milyar dolarla yağlı tohumlar ithalatı var. Yem hammaddeleri ithalatı da 2 milyar doların üzerinde. Pamuk ithalatı yıllık ortalama 1 milyar dolar. Canlı hayvan ve et ithalatı 1.5 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Tütün ithalatı 600 milyon dolar. Bu kaba hesap bile Türkiye İstatistik Kurumu verilerini kısmen de olsa doğruluyor. Tarım ürünleri ihracatında ise 1.7 milyar dolar ile fındık öne çıkıyor. Yaş sebze ve meyve, kuru meyveler ihracatı da önemli bir yer tutuyor.

Özetle, üretim, tüketim, dış ticaret verilerini net olarak bilinmiyor. Bu veriler bilinmeden, sağlıklı bir tarım politikası uygulanabilir mi?

Kaynak : Tarımdunyasi.net – 2 Şubat 2012

Related posts:

1. Son 4 yılda meyve-sebze ihracatı 15 milyar dolara yükseldi
2. Nisan’da tarım ihracatı 294 milyon dolardan 408 milyon dolara çıktı
3. Tarım bütçesi / Ali Ekber Yıldırım

Geçen yaz finans gurusu Soros, ‘en karlı ve en az riskli yatırımın toprak, tarım arazileri ve doğal kaynaklar’ olduğunu açıkça tebliğ etmişti.

Ne de olsa küresel finansörler, tarım ve gıda tekelleri, petrol zengini devletler, ‘gelişmekte olan ülkelerin verimli arazilerini’ hem sağlam finansal araç hem de yaklaşmakta olan ‘gıda krizi’ için ‘akıllı, kazançlı yatırım’ diye haldır haldır toplamaya başlayalı bir 10 yılı geçmişti.

Bu arada sıcak para girişi daralan ama ‘Avro Bölgesi’ndeki daralmaya karşın inatla büyümeye devam edeceğim’ diyen Türkiye de bu küresel toprak hareketliliğine dahil olup yabancı finansörlerin ilgisini çekmek için gerekli yasa değişikliklerini Meclis’e getiriyor.

2644 sayılı Tapu Kanunu’nda değişiklik yapacak yasa tasarısıyla yabancıların edinebilecekleri taşınmaz miktarı 2.5 hektardan 30 hektara çıkartılmakta ve Bakanlar Kurulu’na da 60 hektara çıkartma yetkisi tanınmakta.

Bu yasa değişikliğinin piyasa tercümesi, yabancı şirketler ülkemizde 600 dönümlük taşınmazlar edinebilecekler.

Ama sakın bu yasanın özünü de ‘liberal ekonomi modelinin’ gereği diye okumayalım çünkü her türlü liberalizmin beşiği İngiltere, kıtlık tarihine istinaden bugün bir karış toprağını bile satmıyor.

Oysa ‘Bir çakıl taşını vermem’ milliyetçi hamasetiyle boğulan ülkemiz, kaçak yabancı emekçileri sınır dışı edecek düzenlemeleri 1 Şubat’ta yürürlüğe koyarken, diğer yandan yabancı şirketlere ’600 dönüme kadar arazi satışını’ yasalaştırıyor.

Sınırlarımız ‘asla vatanı bilinmeyen’ yabancı sermayeye ve sıcak paraya sonuna kadar esnetilirken birkaç yüz bin kaçak çoğu bakıcı, emekçinin ‘yabancılığı’ yasal takibe alınacak.

Ayrıca biliyoruz ki 600 dönümlük kamu arazileri, tarım alanlarının müşteri kitlesi emekli İngiliz ya da Alman işçi değil…

Üstelik bu devasa arazi arzı küresel emlak ve tarım tekellerinin dikkatine sunulurken ortaya çıkacak mülkiyet değişikliğinin bizim için en küçük sakıncası bile yok.

Milli hassasiyeti gıcıklayıcı söylemlerle elde edilen siyasi rantın tavan yaptığı ülkede yabancı şirketlere kamusal arazileri açmanın ‘ekonomik büyümeye katkısı’ inceden inceye hesaplanmış olmalı!

Ama 15- 20 yıl sonra ithal gıda bağımlısı ülkemizde beton inşaatlarla ya da endüstriyel tarımla çöplüğe dönüşmüş kirlenmiş toprağı görünce biz de verimli toprağın ‘biten’ ve binlerce yılda ‘oluşan’ bir değer olduğunu ‘aç’ halimizle anca anlarız…

Kaynak : Akşam – Şubat 2012

Related posts:

1. Altını yerine koyarsınız, ya toprak ve suyu?/Nihal Kemaloğlu
2. Kaybedilmiş egemenlik; gıda/Nihal Kemaloğlu
3. GDO’lanıyoruz…/Nihal Kemaloğlu

O zamanlar şimdiki gibi laboratuvarla dolu endüstriyel gıda üretimleri yoktu elbet!

Gezegenimizin sakinleri giderek açlık ve sefalet öcüsüyle korkutulmaktan bıktı. Dünya, herkese yetecek bol gıdayı üretmekten aciz bir küreyi arz değil; gezegenimizi kuyruğu kısılmış sefil bir fareye benzetmek kimlerin işine yarıyor bunları sorgulamak gerek.

Gıdaya dair pek çok konu gündemlerimizi işgal etmeye devam ediyor. Her gün yeni bir olgunun peşinde yuvarlanıyoruz, geçmişte baş tacı edilen bir yiyecek maddesi bugün tepe taklak alaşağı ediliyor. Gerek bilim adamları, yönetici ve karar mekanizması konumundaki insanlar, gerekse sıradan halk diyebileceğimiz insan toplulukları ikiye üçe bölünür oldu. Doğru kabul edilecek genel geçer kavramlar giderek esnekleşiyor. “İnsan sağlığı için en sağlıklısı hangisidir?” gibi kaygılı sorular aldı başını gidiyor. Bu aşamada soruları en çok kendimize sormalıyız diye düşünenlerdenim. Atalarımızın izini sürüp onların beslenme çeşitliliğini ve yöntemlerini devam ettirmenin en doğru yollardan biri olduğu gerçeği ile yüzleşirsek, geleneksel gıdanın önemi daha net ortaya çıkar.

Geleneksel gıda deyince bu coğrafyada yaşayan insanların aklına ilk gelen süt ürünü yoğurttur. Bildiğimiz geleneksel ev yoğurdu. Şimdilerde giderek süt tozundan yapılmaya başlanan katkı maddeli, nebati yağ ilaveli kremamsı beyaz yiyecek, yoğurt adı altında market raflarında satılmakta. Geleneksel yoğurdun tadının giderek unutturulmaya çalışıldığı günümüzde gerçek yoğurda sahip çıkan insanlar ve işletmeler de yok değil; işte Foça Yoğurt bunlardan biri…

Neyi nasıl yaptığını bilen, yıllardır istikrarını koruyan bir yerel kooperatif olan Foça Yoğurt; İzmir’de damaklara yerleşmiş bir tat olarak gerçek geleneksel yoğurtta markadır artık. Bu markanın başarı öyküsü herkesçe bilinir. Birlikten kuvvet doğar ilkesiyle başlanan Bağarası Tarımsal Kalkınma Kooperatifi girişiminin, topladıkları sütleri en iyi şekilde değerlendirme düşüncesiyle kurdukları bir oluşumdur Foça Yoğurt.

Foça Zeytindalı Slow Food üyeleriyle birlikte ziyaretine gittiğimiz Foça Yoğurt Fabrikası, bizi mütevazi bir işletme oldukları gerçeğinde yanıltmadılar. Niye mi böyle söylüyorum? Bu kadar lezzetli geleneksel bir ürün çıkaran fabrika yüksek kâr amacı güden işletmecilerin elinde olsa neler yapmaz ki! Ne doğru düzgün levhası var, hani şöyle cafcaflı, ne tanıtım ve tadım reyonu, ne de özendirici bir albenisi!

Fabrikasyon görüntüsüne rağmen geleneksel tarzını koruyan bir işletme diyebiliriz Foça Yoğurt için. Nasıl göründüğünden ziyade, nasıl yoğurt yaptıklarıydı bizi ilgilendiren. 12 yıldır orada çalışan gıda mühendisi Esin Erkin’e aklımıza takılan bütün soruları sorduk. Bugünlerde Gıda Bakanlığı’nın üretici birlikleriyle hayata geçirmeye çalıştıkları “Süt Kart” uygulaması diye, üretici ve toplayıcıların sütün sağımından fabrikaya götürülmesine kadar her aşamayı sisteme okutacak bir oluşum söz konusu. Meğer buna çok yakın bir uygulamayı Foça Yoğurt Kooperatifi yıllardır uyguluyormuş!

Antibiyotikli sütün savaşımını daha 2003 ve 2004 yıllarında vermişler, birlik üyelerinden toplanan sütlerin antibiyotikli olanlarını hemen anında ücretini ödeyerek gözleri önünde imha etmişler. Çiğ sütteki bakteri sayısının yüzbinin altında olması gerekliliği, ödül ve prim sistemini de beraberinde getirmiş. Az ürün çok kalite diyerek kendi pazarlarını oluşturmuşlar. Kapasitelerinin çok üzerinde bir talep olduğu için zorlandıklarını ifade eden Esin Hanım; “neden yoğurt veremediğimizi anlatmakla çok vakit kaybediyoruz” diyor.

Hijyen koşullarına dikkat edilerek, bütün aşamaların hâlâ el ile yapılıyor olmasının yanı sıra, özel kıyafet giymeyen ziyaretçilerin üretim bölümüne giremiyor olması ilgimi çekiyor ve yoğurdun olmazsa olmazı mayaya getiriyorum konuyu…

Mayasıyla sütüyle Foça Yoğurt nasıl yapılıyor?

Öyle ya günümüzde her şey endüstriyel iken, maya gibi sonuç garantisi şüpheli bir madde nasıl olur da rastlantıya bırakılır?

Esin Hanım diyor ki; “Sütü alıyoruz, suyunu uçuruyoruz, mayasını, yani ayranını koyup belirli ısıda mayalanmaya bırakıyoruz, tıpkı evde yaptığımız yoğurt gibi. Bizim burada yaptığımız şey o.”

Bunları duymak ne güzel; çiğ sütün kendi besin değerleri kalsiyum, kazein proteini ve yağına müdahale edilmeden mayalanan geleneksel yoğurdumuzu yemek herkesin hakkı. Derdim, sahip olduğumuz ata yiyeceğimiz yoğurdun gerçek tadının yok olmaması, diğer yoğurt üreticilerine örnek olması ve özendirilmesidir, yoksa Foça Yoğurdu reklamını yapmak hiç değil. Zaten onların reklama ihtiyacı yok, en azından şimdilik yok. Umarım değişen zaman içinde lezzetlerinden taviz vermezler!

Gerçek yoğurdun peşine takıldığımız bir gündü… Yeni nesillerimiz gerçek yoğurdun tadını unutmasınlar, ne olduğu belirsiz yoğurt adı altında satılan o “şeylere” prim vermesinler, bütün çaba bunun için!

Kaynak: http://www.focafoca.com/ – 31 Ocak 2012

Related posts:

1. Geleneksel Türk yoğurdu tehlikede…
2. Nisanda yoğurt üretimi azaldı, peynir ve ayran arttı
3. Hindistan’ın milyarderlerinin ardından “fışkıran hakikat”e dikkat/Arundhati Roy

Related posts:

1. Çikolata endüstrisi çocukların sırtında yükseliyor/video
2. Yuvarlakçay Konuşuyor/Video
3. La Via Campesina, FAO toplantısında/ Video

kapsamında çalışanlardan gelen mesajlar bu konunun daha uzun süre tartışılacağını gösteriyor. Sorunların çözümüne katkı sağlayacağı ümidi ile tarafların görüşlerini paylaşıyoruz.

Bakanlığın bilgi notu şöyle:

******

Sayın Ali Ekber YILDIRIM

Dünya Gazetesi Yazarı

Dünya Gazetesinin 26.01.2012 tarihli nüshasında “Tarım Bakanlığı’nın üvey evlatları…” başlığı ile bir yazınız yer almıştır. Söz konusu yazınızla ilgili olarak aşağıdaki bilgi notunu dikkatinize sunar, çalışmalarınızda başarılar dileriz.

TARGEL Projesi kırsalda bulunan özellikle de köy ve beldelerde yaşayan çiftçilerimizin eğitim ve yayımı amacıyla uygulamaya konulan bir çalışma olup, bu proje çerçevesinde şuana kadar 7500 civarında ziraat mühendisi ve veteriner hekim istihdam edilmiştir. 2012 yılı içerisinde bu sayının 10.000’e çıkarılması hedeflenmektedir.

Bakanlığımızın taşrasında görev yapan teknik ve sağlık personelimizin üçte birine tekabül eden bu personelin yürüttükleri faaliyetler halen devam etmektedir. Bu personelin 632 sayılı KHK ile kadroya geçmiş olmaları bu projenin sonuçlanması ve bu şekilde istihdamlarının devamına engel teşkil etmez. Kaldı ki söz konusu personel, istihdam edilme gayelerinin bu proje olduğunu bilerek sözleşme imzalamış ve işe başlamışlardır.

632 sayılı KHK bu personelin pozisyonlarının vizelendiği birimlerde Devlet memuru olarak çalışmalarını öngördüğünden, söz konusu birimler Tarımsal Yayımı Geliştirme Birimi olarak ihdas edilerek bu personelin çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Yani bu birimler TARGEL Projesinin uygulama birimleridir.

Diğer taraftan söz konusu personelden 657 sayılı kanunun 4/A maddesine geçerek atama işlemlerinin yapılmadığı iddiası doğru değildir. Bu şekilde kadroya geçen bu personelden diğer personelimizde olduğu gibi eş ve sağlık mazereti nedeniyle atama talebinde bulunanların talepleri mevzuata uygun olması halinde yerine getirilmektedir. Nitekim şimdiye kadar bu kapsamdaki 553 personelin tayini gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca bu personele, diğer personelde olduğu gibi mevzuata uygun olması kaydıyla harcırah, seyyar görev tazminatı, özel hizmet tazminatı ve arazi tazminatı ödemesi yapılmaktadır.” ******

Bakanlığın bilgi notu, geçen hafta yazdıklarımızı doğruluyor. Bir iki noktada ek bilgi verilerek konunun daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. Ancak, TARGEL kapsamında çalışanların mesajlarında özellikle tayin konusunda sorunların devam ettiğini gösteriyor.

TARGEL kapsamında çalışan ziraat mühendisleri ve veteriner hekimlerden gelen mesajlardan bazı bölümler özetle şöyle:

*****

“Ali Bey bizler gerçekten üvey evladız. Bugün birileri bizlerle yer değiştirip sadece 1 haftasını bu statüde geçirse ne olduğunu anlayacaklardır. Artık bu durumları bilerek geldiniz diyenlere bizlerinde cevap verebilmesi için sesimiz olun lütfen. Bizler bir devlet kurumunun bu denli imkansızlıklar içine personeli gönderip dışlayacağını, bir o kadarda performans bekleyeceğini bilerek gelmedik.Hiç bir kurum yoktur ki, bir dairesi olmadan oraya personel atasın ve bu kadar görmezden gelsin.Hiç birimizin sözleşmesinde köyde bir büronuz yok ama kabul ediyorsanız gidersiniz diye yazmıyordu.Hayal kırıklıkları ve umutsuzluklar içerisindeyiz.Gerçekçi bir yaklaşım için lütfen bize destek olmaya devam edin.” *****

“Gün farkıyla kadroya giremeyen ziraat mühendisleri ve veteriner hekimlerin durumu daha da beter.Aynı anda atananların birçoğu kadrolu bir çoğu da sözleşmeli kaldı. Bu eşitsizlikte giderilmeli. Aynı anda atananların özlük haklarında da dağlar kadar fark oluştu. Aylardır her yere yazıyoruz. Bir Allah’ın kulu ilgilenmiyor.Biriside sözleşmeli arkadaşların elinden tutsun. Yok mu vicdan sahibi biri?”

*****

“Ben, 10 kişinin yaşadığı bir köye atandım. Beni ajan sandılar. Acaba ne işi var bunun burada diye. O derece yani durumumuz.”

*****

“Bakanlığımız bu projenin başarısız olduğunu bildiği halde kabullenmek istemiyor. Başarısız oldu diyemiyor. Oysaki, başarısızlıkları da kabullenmek erdemlilik göstergesidir. Nihayetinde köydeki personel bakanlığı temsil ediyor. Bürosu, lojmanı, araç gereci olmayan köyde yayım dışında en ufak evrak işine dahi bakamayan, yetkisi olmayan personel sizce ne kadar başarılı olur ve bu durum bakanlığın prestijini de ayaklar altına düşürmez mi?”

*****

“Ben atanmadan evvel bakan konuşuyordu. TARGEL personeli Emekli Sandığı’na bağlı (biz sözleşmeliyken söylüyor), her şeyleri ofisleri hazır. Bilgisayar gibi altyapısı hazır.Gidip çalışacaklar diyordu. Ama, atanıp gittik ki muhtarlara yalvar yakar yer ayarlamaya çalıştık. Bilgisayar desen o ne ki. Kadro için Kanun Hükmünde Kararname çıktı. Sevindik. Her şey düzelir diye. Ama bizim kadro bir açıklandı ki çakma kadro. Hayır altyapı olsa amenna araba bina ofis malzemeleri. Ama bizim bakanlık nerde bunları sağlayarak Ankara’dan her şey kolay. Onlar sıcak odalarında otursunlar. Çok şey söylenir ama neyse.”

*****

“Allah razı olsun. Ne güzel Dile getirmişiniz.Ancak bahsi geçen 7500 kişi aynı anda hareket etmedikçe biz bu bataklıktan çıkamayız.”

Tarafların görüşleri özetle böyle. Bakanlık sorun olmadığını, yaşayanlar tersini söylüyor. Hangisine inanacaksınız. Karar sizin.

Kaynak : Tarımsal.net – 31 Ocak 2012

Related posts:

1. Tarım Bakanlığı’nın 4/B’li çalışanları… /Ali Ekber YILDIRIM
2. Deli dana-2/ Ali Ekber Yıldırım
3. Tarım Bakanlığı sosyolog arıyor

Kaynak:TCMB Ödemeler dengesi verileri

E, daha ne? Dahası şu; eski TOKİ Başkanı,yeni bakan, şimdi büyük, daha büyük arazilerin satışının önünü açıyor. Tasarının Meclis’te aynen kabul edilmesi durumunda, küresel şirketler -muhtemelen Körfez sermayesi- hektarlarca arazinin doğrudan sahibi olabilecek, imarsız yerlere de satış izni elde edecekler.

Eskiden, “karşılıklılık” diye bir şart vardı. Yani Türklere mülk satmayana, mülk satılmayacaktı. Türkiye ile mütekabiliyet anlaşması olan ülke sayısı 62, olmayanların sayısı da yaklaşık olarak 50. Şimdi o şart Bakanlar Kurulu’nun rızasıyla aranmayacak. Eskiden 2,5 hektar sınırlaması vardı şimdi 30 hektara kadar satış yapılacak, hatta Bakanlar Kurulu bunu 60 hektara kadar çıkarabilecek. Edinilecek taşınmazın askeri bölgelerde olması durumunda Genelkurmay Başkanlığı’nın izni gerekecek vs. ama artık “askeri vesayet” badem olduğuna göre, askeri bölgeler de rahatlıkla satılabilecek….

Belli ki, TOKİ, Özelleştirme İdaresi üzerinden sürdürülen arsa satışları, yabancılara, hem de 60 hektarlık büyüklüğe kadar genişletiliyor. 60 hektarı gözünüzün önüne getirin. 100 metreye 100 metrelik arazi parçalarından 60’ını bir arada düşün …Kim satın almak ister böyle bir alanı ? Teklifin sahibi, eski TOKİ başkanı… Belli ki birileri şehir türü şeyler kurmak istiyor. Yerli birileri değil, yabancı birileri…Büyük, küresel emlak şirketleri…

***

Burada, öteden beri özelleştirmeye dudak büken, hele ki gayrimenkullerin yabancılara satışı söz konusu olunca , “Canım ne var bunda, sırtlanıp götürecek değiller ya…” diye omuz silkenleri gözümün önüne getirebiliyorum. Sapla saman karıştırılmasın. Mesele salt yabancılara, özel kişi ya da kuruluşların mal-mülk satmaları ile sınırlı olsa, biz de omuz silkerdik. Kapitalizm bu, alırlar, satarlar… Kapitalistin yerlisi, yabancısı mı olur, der geçerdik. Nitekim öyle olmuyor mu? Zorlu, Doğan, Özyeğin, Şahenk, hatta Oyak, bankalarını tamamen ya da kısmen, yabancılara satmadılar mı? Yine, İş Bankası, Özyeğin dışarıda banka, şirket almıyor mu? Antalya’da, Kuşadası’nda, İstanbul’da, isteyen tarlasını, dairesini yabancılara satmıyor mu ? Mesele bu değil. Mesele, hepimize ait kamu varlıklarının, mülklerinin haraç mezat satılmasında. Erdoğan Bayraktar’ın , bu teklifin yasalaşması ile hangi İstanbul kamu arsasını, kamu mülkünü, hangi yabancı şirkete, ne koşullarda satacağını göreceğiz. O kamu varlığının, kentliler için çocuk parkı, yeşil alan, kent meydanı, piknik, soluk alma alanı, hatta deprem toplanma meydanı olma seçeneğidir satılacak olan …Uyduruk değil, alt-orta sınıflar için gerçek bir kentsel iyileştirme seçeneğinin arsasıdır satışı düşünülen…

Hep kent arsalarının yağmalanması ihtimalinden söz ettik. Bu tasarı, tarım arazilerinin satışını da kapsayabilir. 60 hektar büyüklüğünde kamu tarım arazileri TİGEM’lerde var. GAP’ın sulayacağı bereketli coğrafyalarda, mayını temizlenecek sınır topraklarında var. Yoksul Kürt köylülerine, toprak reformuyla dağıtılabilecek; demokratik kooperatiflerde örgütlenecekler için iş-aş olabilecek bu toprakların AKP iktidarınca yabancılara-belki de Fransız sermayesine!..- satılmayacağı ne malum?

Evin müflis, kumarbaz oğlunun ata yadigarı son gümüşleri yok pahasına tefeciye satmasına benzemektedir durum. Bunu anlayacak ve Meclis kürsüsünden halka anlatacak bir muhalefet var mıdır acaba?

Kaynak : Mustafasonmez.net – 26 Ocak 2012

Related posts:

1. Antalya Göç Yorgunu…/ Mustafa Sönmez
2. Bütün İktidar Rant Bakanlığına/Mustafa Sönmez
3. TOKİ ve Rant Dağıtımı/Mustafa Sönmez

Böyle bir köyde hayat akarken, siz dağa dereye; dağ dere de size akar… Onlarla sahici bir ilişki kurar, hemhâl olursunuz. Çevrenizi saran dağlardan, kışlık odununuzu, ineğinizin yiyeceği taze yaprakları, altına sereceğiniz kuru yaprakları edinirsiniz. Yolunu, pınarını, her bir köşesini elinizle koymuşçasına bilirsiniz. Ağaçların bebekliği, çocukluğu, gençliği ve hatta yaşlılığı zihninizde yer edinmiştir. Bazı ağaçlar sizin için bir başka özeldir… Altında oturup sohbet ettiğiniz, gülüp ağladığınız ağaçlardır onlar. Tırmanıp daldan dala ta zirvesine kadar çıkıp köyü kuş bakışı seyrettiğiniz ya da dalındaki kuş yuvasını gözlediğiniz… Dalından astığınız ipe kurduğunuz salıncakla tarifi imkânsız bir sevinç ve heyecanla sallandığınız… Veyahut gövdesinden sallanan çam sakızlarını büyük bir hevesle topladığınız ağaçlar…

Sonra hayvanlar, dağ hayvanları: Ayılar, domuzlar, çakallar, tilkiler, kurtlar, kuşlar, böcekler ve daha niceleri… Geyikler mesela, akşamüstleri karşınızdaki dağa sülalece gelip, âheste âheste otlayan geyikler görmüşsünüzdür… Akşam ezanı eşliğinde hep bir ağızdan avaz avaz bağıran çakal seslerini duymuşsunuzdur. Ya da alacakaranlıkta göz göze geldiğinizde aniden uzaklaşan muhteşem güzellikte çakallar… Annenizden, babanızdan, çevrenizden dinlediğiniz, dağdan inip ekinlere musallat olan domuz, ayı, çakal öyküleriyle büyümüşsünüzdür… Kısacası diyeceğim o ki dağlar, eteklerinde hayat süren insanlar için bambaşka anlamlar yüklenmiştir… İnsanlar onların varlıklarına nispetle var olur, yaşarlar…

Dağ köyünün deresi bir başka fenomen, bir başka gerçekliktir. Evvela onun gürüldeyen sesi köyün kimliğini seslendirir: “Ben buradayım, bu köy de bendedir, benden akar tüm bu köyün hayatı!” der, âdeta. Köyün bir ferdi olarak, derenin üstündeki taş ya da tahta köprülerle onunla yakınlık kurarsınız. Köprünün tam ortasına gelip uzun uzun seyrettiğiniz olur mesela… Köpürdeyip sıçrayan tertemiz sularına hayranlıkla bakarsınız; koca koca taşları taşırken arada bir çıkarttığı tok seslere kulak verirsiniz… Yakınındayken yanınızdaki insanla birkaç ton daha yüksekten konuşmak durumundasınızdır. Aksi taktirde onun sesi ikinizin sesini de bastırır… Ona severek baktıkça, tertemiz sularında yıkanıp temizlenmiş gibi hissedersiniz kendinizi…

Yazları köyün çocukları bin bir çabayla derenin suları arasındaki büyük bir taşın altındaki küçük taşları oradan oraya taşıyıp kendilerine küçük havuzlar yaparlar. Alçaktan uçan uzun kuyruklu gri-beyaz dere kuşları eşliğinde ilk yüzme, deneyimleri buralarda gerçekleştirilir. Ustalaşmış olanlar, büyük taşın üstüne çıkıp oradan suya atlarlar. Derede yüzmek büyük ustalık ister; ancak onun serin ve tatlı sularına dalabilmek bir başka güzeldir. Diğer yandan, “dereye balığa gitme” de gençler için bir vazgeçilmez faaliyettir. Fındık ağacından hazırlanan oltalarla gençler, bazen evin yakınlarında bazen de dere boyunca balığa giderler. Tutulan alabalıklar “v”şeklindeki bir ağaç dalına dizilir. Akşamları ellerindeki balıklarla evlerinin yolunu tutarlar. Evde anne, abla ya da kardeş balıkları temizleyip tereyağında mis gibi kızartınca, olağanüstü bir ziyafet çekilir.

Derenin içindeki kumlar ve taşlar evdeki hayatın içine kadar taşınmıştır. Köyün evleri inşa edilirken dere kumu ve taşı kullanılır. Dereden insan eliyle çıkartılan malzeme inşaat alanına kadar taşınır. Eskiden imece usulüyle sırtta taşınırmış; ya da dereden inşaat alanına kadar insanlar ip gibi sıralanıp imece usulü, kum torbaları ve taşları elden ele verirlermiş… Sonraları teleferikler çıkmış, teleferik aracılığıyla taşınmış tüm bunlar evlerimize…

Çok daha eskiden, kara yollarının olmadığı yıllarda bir de “dereciler” varmış… Derecilik yapan adamların işi, kesilip dereye atılan büyük ağaç kütüklerini ellerindeki demir kancalı, uzun ve güçlü sopalarla yönlendirip dere boyunca sürmekmiş. Hayli zor olan bu işi yapan kişilerin köydeki sosyal konumları, şöhretleri büyükmüş. Anlaşılan günümüzde pilotlar nasıl gökyüzünün kahramanlarıysa, eskiden de dereciler derelerin kahramanlarıymış…

Dağlar gibi dereler de ait olduğu köylerin insanları için son derece yaşamsal anlamlar içeren yerler, varlıklardır. Onların bu insanların hayatlarında olmaması ya da gerçekliklerinin zedelenmesi, bir tür yaşamsal yoksunluk gibidir.

Doğu Karadeniz’deki bir köyün el değmemiş yaşamındaki dağların ve derelerin yerini böylece özetledikten sonra, günümüze uzanıp karşımızdaki manzaraya bakalım. Ben, son derece fecî bulduğum günümüz manzarasını kendi gözlemlerimle tasvir etmek istiyorum.

Üç sene öncesinde köyüme gittiğimde sahne sahne gördüklerimin sıkı bir trajediyi çağrıştırdığını söylemeliyim. İlçemiz Çayeli’den köyümüz Kaptanpaşa/Senoz yoluna girdiğimizde akşamın karanlığı düşmüştü. Yanımızdan akıp giden Büyük Dere’yi göremiyordum ama bir tuhaflık vardı… Dere’nin sesi duyulmayacak kadar azdı… Devam edip evimize varıp da ertesi sabah olunca her zamanki gibi ilk işim evimizin dereye bakan arka bahçesine geçmek oldu. Yaklaşık 200-300 metre aşağımızdan akan dereye özlemle baktım… ve… öylece kalakaldım!… Dere benim derem değildi sanki!… Suları bir dere değil de cılız bir “yirmak” (bizim orada dereye karışan küçük akarsulara “yirmak” denir) gibi akıyordu. Kulaklarımda uğuldayan sesinden eser bile yoktu!… Eve girip anneme derenin bu acıklı halinin sebebini sordum. Dedi ki: “kızım yukarılarda baraj yapılıyor, onun için sularını tutuyorlar derenin… ” Şok olmuştum!…

Dere kenarına indim. Baktım dere artık Büyük Dere değil, Küçük “Yirmak”! Üstelik içindeki o güzelim koca koca taşlar da yok olmuş. Çoğu yeri ciddî bir biçimde göle dönüştürülmüş… Öğrendim ki taşlar çıkarılıp taş ocağında parçalanıyor sonra da yeni yapılan sahil yolunda kullanılıyormuş. Daha fenası, dere boyunca bazı tabelalar gördüm: Anladım ki devletimiz, deremizin kumunu özelleştirmiş! Birileri gelmiş orada şantiyemsi yerler kurmuş ve derenin kumunu yerinden söküp söküp satıyor!… İnanamadım gördüklerime! Nasıl olurdu? Nasıl yaparlardı bunu bize?…

Ertesi gün evdekileri toplayıp dere boyunca yaylalara doğru yola çıktık. Mutsuz mutsuz akan güzel deremizle birlikte kara yolundan dağlardan dağlara aşıyorduk. Epeyce çıktıktan sonra bir baktım ki sağımda solumdaki dağların bağırları delinmiş! Koca koca, vahşî vahşî beton tüneller, dağlarımızın bağrından girmiş sırtından çıkmış! Yapılmak istenilen, çatallaşan derenin dağın bu yanındaki kolunu diğer yanında kalan koluyla birleştirerek yapılacak HES’in barajı için daha fazla su toplayabilmekti. Manzara korkunçtu! Ürküntü veriyordu insana! O güzelim, pırıl pırıl dağlar hem delik deşik olmuş; hem de tüm hafriyat dereye-bayıra yıkılmış, yığılmıştı!… Dağların ve derenin bir zamanlar içlerinde barındırdıkları hayatlar tecavüze uğramıştı. Rahatı huzuru bırakılmamıştı dağların, derenin… Ağlamak istedim…

Peki ama neden karşı çıkamamıştık? Neden Fırtına Deresi’nin sâkinleri gibi engelleyememiştik daha baştan? Bir taraftan sürekli olarak açılan ve iptal edilen davalar… Diğer taraftan belki daha da önemlisi, köyün modern hayat şartları nedeniyle son yirmi sene içinde adım adım söndürülen hayatı; geçim yollarının bitmesi ve hızla verilen göçler… Esas sorunun bu son zikredilen göç meselesi olduğunu düşünüyorum. Evet, sade bizim dere değil, tüm Karadeniz dereleri sâkinlerini göçe kurban verdi. Gözden uzak olunca, gönülden de uzak olunurmuş… Nitekim Fırtına Deresi dışında hemen tüm Karadeniz dereleri HES’e teslim oldular. Galiba Fırtına’nın galip gelmesindeki iki büyük etken, Hemşinli bölge insanlarının bizim insanlarımıza göre biraz daha eğitimli dolayısıyla HES’lere karşı bilinçli olmaları ve Kaçkarların eteğindeki cennet mekân Ayder’in turistik varlığıdır. Ayder, yayla turizmi ve dağcılık, yaşayan varlıklarıyla Fırtına Deresi’nde HES’e karşı direnmede ve devleti iknada önemli argümanlar olmuş olabilir… Diğer yandan Fırtına Deresi vadisinin milli park ilân edilmiş olması da çok önemli bir direnç noktasıdır.

Doğaya karşı özel bir hassasiyeti olan insanlar dışındaki büyük kitle için HES’lerin inşâsı muhtemelen, birer enerji makinesi oluşturmaktan öte bir anlam taşımıyor… Dolayısıyla onlar, “çağımız enerji çağı” mottosuna sığınıp, verdikçe veriştiriyorlardır HES karşıtlarına… Çağın enerji çağı olduğu kesin; ancak enerji tüketiminin bir gelişmişlik ölçütü olarak görülüp teşvik edilmesinin hayatı, dünyayı ve insanlığı ne denli yaralamakta olduğu da başka bir kesinlik olarak karşımızda duruyor.

Yapılacak şey, deremizin ve dolayısıyla dağlarımızın üstündeki yıkıcı ellerin çekilmesini sağlayıp, eski huzura kavuşmanın mücadelesini vermektir. İnanıyorum ki tüm bu doğaya aykırı faaliyetler bugün durdurulursa, dağlar ve dereler küskünlüklerini üzerlerinden atıp kendilerini toparlamaya çalışacaklardır. Bizler, ait olduğumuz toprakların böylesine bir tacize uğramasına seyirci kalmamalıyız. Modern-kapitalist şehir hayatının esasında insanlığın en büyük düşmanı olduğunu anladığımız gün geri dönmek isteyeceğimiz topraklarımızı bıraktığımız gibi bulmak, eminim hepimizinin dileğidir.

Kaynak: sonnurozcan.blogspot.com-25 Ocak 2012

Related posts:

1. Kaz Dağları sahipsiz değil
2. Eker, çocukların süt tüketiminin arttırılması amacıyla okul sütü projesini başlattıklarını açıkladı
3. “Küre Dağları’nda HES kâbusu”